Περιβαλλοντικοί πρόσφυγες, ένα παγκόσμιο πρόβλημα με εκρηκτικές διαστάσεις

Από 12 Δεκ 2005

Οι παγετώνες λιώνουν και υποχωρούν. Η στάθμη της θάλασσας σηκώνεται τόσο ώστε θα πλημμυρίσει νησιά και κράτη που βρίσκονται σε χαμηλό υψόμετρο. Τα εργοστάσια ξερνούν τοξικά χημικά στα ποτάμια και στους ωκεανούς, σκοτώνοντας ψάρια και πόρους ζωής για γενιές ολόκληρες. Εκεί που υπήρχαν δάση, οι βροχές προκαλούν την κατολίσθηση των γυμνών πια λόφων πάνω σε κατοικημένες περιοχές. Και οι τυφώνες συνεχίζουν να έρχονται και να έρχονται… Με τον ερχομό τους εκατομμύρια άνθρωποι πρέπει να εγκαταλείψουν τα σπίτια και τον τόπο τους. Μια απρόβλεπτη μάζα σε κίνηση χαρακτηρίζει την εποχή μας.

Όμως με αυξανόμενους ρυθμούς, ανάμεσα στους διωγμένους, υπάρχει ένας πληθυσμός του οποίου η κατάσταση μόνο τα τελευταία χρόνια κατάφερε να αποκτήσει μια νομιμότητα: οι «περιβαλλοντικοί πρόσφυγες». Αυτός ο χαρακτηρισμός κατηγοριοποιεί τους ανθρώπους που υποφέρουν από ένα ευρύ φάσμα οικολογικών καταστροφών, ανθρωπογενών ή φυσικών. Οι πατρίδες τους έγιναν μη κατοικήσιμες, πραγματικές έρημοι.

Μέχρι πρόσφατα, εκείνο που έκανε κάποιον να είναι πρόσφυγας στα μάτια του κόσμου προσδιοριζόταν κυρίως με πολιτικούς όρους. Το 1951 η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αναφερόμενη την κατάσταση των προσφύγων, προσδιόρισε την έννοια του πρόσφυγα, ως ενός ατόμου με τον πραγματικό φόβο της δίωξης για τη συμμετοχή του σε μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα ή τάξη. Στις μέρες μας, ο περιβαλλοντικός πρόσφυγας –όχι απαραίτητα διωκόμενος και όχι ακόμα παρόλα αυτά εκδιωκόμενος- κερδίζει τη θέση στο κέντρο της σκηνής.

Σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, υπάρχουν περίπου 18 εκατομμύρια πολιτικοί, θρησκευτικοί ή εθνικοί πρόσφυγες σήμερα σε όλο τον κόσμο. Με μια αντιπαραβολή, υπάρχουν ‘μόνο’ 10 εκατομμύρια περιβαλλοντικοί πρόσφυγες σε όλο τον κόσμο. Όμως ο όρος «περιβαλλοντικός πρόσφυγας» δεν έχει ακόμα αναγνωριστεί επίσημα και πολλές χώρες δεν πιέσθηκαν ώστε να τους καταμετρήσουν, ειδικά εάν ο πληθυσμός αυτός έχει εκτοπιστεί σε εσωτερικό επίπεδο στις χώρες αυτές. Ο Διεθνής Ερυθρός Σταυρός τοποθέτησε τον αριθμό αυτό στα 25 εκατομμύρια το 1999.

Γυναίκες περιμένουν στην ουρά για πόσιμο νερό στο Μπανγκλαντές 

Πριν από μια δεκαετία, ο οικολόγος Norman Myers προέβλεψε ότι η ανθρωπότητα οδηγούνταν αργά-αργά σε μια «κρυφή κρίση», στην οποία τα οικοσυστήματα δεν θα κατάφερναν να διατηρήσουν τα είδη τους και οι άνθρωποι θα εγκατέλειπαν τις εστίες τους για να ψάξουν καταφύγιο κάπου αλλού. Μετά τους τυφώνες Katrina και Rita ωστόσο, καθώς ο κόσμος ολόκληρος παρακολουθούσε με δέος και τρόμο, την ώρα που εκατοντάδες χιλιάδες εκτοπισμένοι Αμερικανοί έτρεχαν κυνηγημένοι μέσα στην πλουσιότερη χώρα του κόσμου ψάχνοντας για καινούργιες εστίες, φάνηκε ότι η «κρυφή κρίση» του Myers ξαφνικά δεν ήταν τόσο κρυφή. Τώρα μπορούμε με βεβαιότητα να προσθέσουμε ένα ακόμα εκατομμύριο σ αυτόν τον αυξανόμενο πληθυσμό των περιβαλλοντικών προσφύγων.

Έχοντας εκτοπιστεί από φυσικές καταστροφές θα μπορούσαν κάλλιστα να αποτελούν την μεγάλη περιπέτεια του καιρού μας. Πολλοί μη κυβερνητικοί οργανισμοί αλλά και ο ίδιος ο ΟΗΕ, υπολογίζουν τώρα ότι ο αριθμός των περιβαλλοντικών προσφύγων θα ξεπεράσει τα 150 εκατομμύρια στα μέσα του αιώνα, εξαιτίας της αγροτικής αποδιοργάνωσης, της αποδάσωσης, της βύθισης παράκτιων περιοχών, της διάβρωσης της ακτογραμμής, των βιομηχανικών ατυχημάτων και της μόλυνσης.

Σε έναν αυξανόμενα διασυνδεμένο κόσμο, μια σειρά από περιβαλλοντικές καταστροφές θα μπορούσε να οδηγήσει σε κατάρρρευση τα κράτη με ένα ελάχιστο κλικ. Ένας τεράστιος σεισμός στην Καλιφόρνια, για παράδειγμα, θα μπορούσε να κλονίσει την οικονομία των ΗΠΑ, και μαζί μ αυτήν και την παγκόσμια οικονομία. Ολόκληρα έθνη θα μπορούσαν να εξαφανιστούν. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι με μια άνοδο της στάθμης της θάλασσας κατά 50 εκατοστά, τα δύο τρίτα του Μπανγκλαντές, με πληθυσμό 140 εκατομμύρια, θα βυθιζόταν κάτω από τα νερά, προκαλώντας αμέτρητους θανάτους και εκατομμύρια περιβαλλοντικούς πρόσφυγες.

Όμως η ανάγκη δεν ξαναφέρνει στο νου τους δραματικούς κινδύνους, όπως των τσουνάμι ή την πρόσκρουση μεγάλων αστεροειδών, για να παραδεχτούμε τις καταστροφές που συμβαίνουν τώρα. Η Κίνα για παράδειγμα, παραμένει ένα καυτό σημείο περιβαλλοντικής καταστροφής. Κάμπτεται από την ανεξέλεγκτη ανάπτυξη, τη γρήγορη ρύπανση του αέρα και τα τοξικά ποτάμια. Η απερήμωση απειλεί το μέλλον της χώρας. Το αποτέλεσμα αυτών των ανθρωπογενών καταστροφών αποτέλεσε την αιτία εκτοπισμού για εκατομμύρια.

Ο John Liu, διευθυντής του Σχεδίου Περιβαλλοντικής Εκπαίδευσης των Μέσων Ενημέρωσης, ο οποίος πέρασε 25 χρόνια στην Κίνα και ήταν μάρτυς των καταστροφών που συντελέστηκαν εκεί, δίνει μια αντι-απολογητική προειδοποίηση: «Το κάθε οικοσύστημα στον πλανήτη βρίσκεται σε απειλή καταστροφικής κατάρρευσης και αν δεν αρχίσουμε να το παραδεχόμαστε και να βρίσκουμε λύσεις, τότε θα συμβεί».

«Ένα από τα σημεία του παγκόσμιου πολιτισμού είναι η έκταση στην οποία αρχίζουμε να κατανοούμε τα προβλήματα του όλου συστήματος και τις ευθύνες του όλου συστήματος γι αυτά τα προβλήματα», σημειώνει ο πολιτικός επιστήμονας Walt Anderson στο βιβλίο του “Όλοι Συνδεδεμένοι Τώρα”. «Τα γεγονότα που συμβαίνουν σε ένα μέρος του πλανήτη θεωρούνται ως αιτία προβληματισμού για ολόκληρο τον κόσμο γενικά και οδηγούν σε μια προσπάθεια για συγκεντρωτικές λύσεις».

Εάν η ανθρωπότητα μπορεί να κινηθεί προς την κατεύθυνση ενός παγκόσμιου πολιτισμού θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από αυτός μπορεί να δράσει συλλογικά γι αυτό που αναμφισβήτητα αποτελεί το κεντρικό ζήτημα του καιρού μας: παγκόσμια υπερθέρμανση. Υπάρχει ένα παλιό ρητό που λέει «Μια παλίρροια που φουσκώνει, σηκώνει όλες τις βάρκες». Όμως στην εποχή της τήξης των παγετώνων, αυτή η παλίρροια είναι μια δυσοίωνη απειλή. Η παγκόσμια εποχή δεν πρόκειται να είναι τόσο χρυσή όσο κάποιοι είχαν προβλέψει, εκτός αν αυτή η καταστροφική πρόκληση αντιμετωπιστεί με οποιοδήποτε μέσο είναι απαραίτητο. Γιατί η παλίρροια που φουσκώνει δεν θα δημιουργήσει μόνο μερικούς ακόμα πρόσφυγες, αλλά αν αγνοηθεί θα μπορούσε να καταπιεί ολόκληρη την ίδια την ανθρωπότητα.

 

Το άρθρο γράφτηκε από τον βιοχημικό Andrew Lam, που ζει στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ και αρθρογραφεί για λογαριασμό του Pacific News Service. Το άρθρο του (πρωτότυπος τίτλος “The politics of climate change. It will happen and they will come) δημοσιεύτηκε στην online έκδοση της San Francisco Chronicle στις 15.11.05.

 

Χρήσιμα Links
- Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες (UNHCR)
- Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ (UNEP)
- Διακυβερνητικό Πάνελ για την Κλιματική Αλλαγή (IPCC)
- AlertNet.org 
 

Λάζαρος Ρήγος

Γεννήθηκε στην Τήνο το 1961 και ζει στο Λιτόχωρο του Ολύμπου από το 2008. Ίδρυσε το Adventure Zone το 2001, μετά από σκέψεις για δημιουργία ενός ελληνικού portal για τα σπορ περιπέτειας. Δημιούργησε αγώνες ορεινού τρεξίματος, όπως Olympus Marathon (2004), Virgin Forest Trail (2007), Χειμωνιάτικος Ενιπέας (2006), Rodopi Ultra Trail (2009), Olympus Mythical Trail (2012). Στο ενεργητικό του αρκετές συμμετοχές σε αγώνες, όπως και μικρές αποστολές ultra διασχίσεων στην Ελλάδα και το εξωτερικό

www.advendure.com

ΕΠΟΜΕΝΟΙ ΑΓΩΝΕΣ

Latest Tweets

@PikesPeakRun Marathon & Ascend - To ακατάρριπτο ρεκόρ και ο ... @kilianj : https://t.co/iuovwUqenS https://t.co/SSCddPRb6T
Read the @SCARPAspa Instinct VSR review at @Advendure_Net : https://t.co/q28bV846qc https://t.co/nVas23Pzbf
RT @ultratrailwtour: We are a little bit over half the year now and a lot already happened 💥 Here's an update on the 2019 general ranking o…
Follow Advendure on Twitter

Post Gallery

Pikes Peak Marathon & Ascend - To ακατάρριπτο ρεκόρ και ο ... Kilian!

Scarpa Instinct VSR!

Η εμπειρία μου από τον Salewa Olympus Mythical Trail 2019!

Altra Olympus 3.0: Δοκιμή και παρουσίαση!

Ελπίδες & Όνειρα για την ελληνική αποστολή στο Youth Skyrunning World Championships!

Νεκρή αθλήτρια από κεραυνό στο Sudtirol Ultra Skyrace 2019!

La Sportiva Kaptiva - Ταχύτητα και πρόσφυση στο maximum

Zagori Mountain Running 2019 - Πάρτε σβάρα τα βουνά!

Dynafit – Advendure στον Grossglockner Ultra Trail 2019!